Teri Sewaa

    Flags and Bungas: Eternal Symbols of Sikh Heritage Guard Posts, Flags, and Bungas – Timeless symbols of the pride of the Sikh Panth surrounding the Sri Harmandir Sahib . The word Bunga (or Bungah) comes from Persian, meaning “a place” or “a dwelling.” From this root, names like  Akal Bunga  and  Shaheed Bunga  were formed. According to Lughat Kishori, the word also refers to a location where money, goods, or provisions are kept. Traditionally, it also meant a shelter for people, horses, or pilgrims, along with storage for their belongings. The Bungas around Sri Harmandir Sahib in Amritsar are world-famous and hold immense significance in Sikh history. This article explores the story of these remarkable structures. The History of Bungas The earliest Urdu book Tawarikh Darbar Sahib yani Harmandir Sahib Waqia Amritsar wa Shahr records the number of Bungas as 86. However, in the 1930–31 report published by the Darbar Sahib Committee, 71 are listed, with a n...

 ਝੰਡੇ, ਬੁੰਗੇ ਚੌਂਕੀਆਂ, ਝੰਡੇ, ਬੁੰਗੇ ਜੁਗੋ-ਜੁਗ ਅਟੱਲ ਪੰਥ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਲੇ ਬਣੇ ਬੁੰਗੇ ਬੁੰਗਾ ਜਾਂ ਬੁੰਗਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਪਦ ਹੈੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ  ਅਸਥਾਨ, ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ। ਇਸੇ ਹੀ ਪਦ ਤੋਂ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਬੁੰਗਾ ਆਦਿ ਪਦ ਬਣੇ। ਇੱਕ ਲਿਖਾਰੀ ਲੁਗਾਤ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬੁੰਗਾ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨਕਦੀ ਤੇ ਜਿਨਸ ਆਦਿ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੂਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਬਾਬ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁੰਗਾ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।  ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਬਿ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਬਣੇ ਬੁੰਗੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ  ਹੈ। ਆਓ ਇਸ ਲੇਖ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਲੇ ਬਣੇ ਬੁੰਗਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰੀਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਉਰਦੂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ “ਤਵਾਰੀਖ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਯਾਨੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਕਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵ ਸ਼ਹਿਰ” ਵਿੱਚ ਬੁੰਗਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 86 ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਨ 1930-31 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਛਪੀ “ਰਿਪੋਟ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ” ਵਿੱਚ 71 ਬੁੰਗੇ ਲਿਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ’ਚ ਇਹ ਨੋਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੁੰਗਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 84 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਕਈ ਬੁੰਗੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵ...